Bomen en biodiversiteit op het Marineterrein

5 May 2022

Door: Sjoerd Ponstein

De Voorwerf van het Marineterrein staat vol met een enorme verscheidenheid aan bomen. Dat ziet er mooi uit, maar het is ook van groot belang voor de biodiversiteit. Terreinhovenier Hanneke Marseille kent de Voorwerf op haar duimpje en neemt ons mee op bomensafari. 

Een Japanse sfeer. Dat had de Voorwerf volgens Hanneke toen ze er in 2015, vlak nadat de poorten opengingen en het Marineterrein publiek toegankelijk werd, voor het eerst kwam. ‘Er groeit bamboe en her en der liggen gekke rotsblokken. Ook de hibiscus draagt bij aan het Japanse gevoel en natuurlijk de Japanse esdoorn en de prachtige sierkersen, die elk jaar schitterend bloeien.’ 

Enorme diversiteit
Die Japanse sfeer is wat afgenomen, maar wat is gebleven, is de enorme diversiteit aan bomen die de Voorwerf kent. Uit een indexatie uit 2019 bleek dat er 19 soorten bomen staan, in totaal goed voor 68 stuks. De meestvoorkomende soort is de gouden regen, waarvan er langs gebouw 003 23 staan. En dat zijn zorgenkindjes, zegt Hanneke. ‘Ik schat dat die bomen er nu zo’n 60 jaar staan en ze hebben het altijd goed gedaan. Maar ze zijn aangeplant met een veel te kleine boomspiegel (de grond rondom de stam die niet betegeld is, red.) en dat in combinatie met de droogte van de afgelopen jaren heeft ze geen goed gedaan. Als het grondwater dan te ver zakt is het einde oefening.’

Sierwaarde
Gelukkig doen praktisch alle andere bomen op de Voorwerf het wel goed. Hanneke wijst op de bijzondere honingbomen, die niet vaak in de stad worden aangeplant. ‘En deze boom, die wat lijkt op een grote bonsaiboom, is een pruikenboom. Als je aan de bast krabt ruikt het naar worteltjes en de bloemen zijn net allemaal kleine pruikjes. Verderop staat er ook een rode variant van. En over rood gesproken, een boom op de Voorwerf die ik heel speciaal vind is de amberboom. Die heeft prachtig blad, maakt mooie vruchtjes en verkleurt in de herfst naar vlammend knalrood. Zo’n soort boom heeft het hele jaar door een bepaalde sierwaarde.’

Blikvangers
Hanneke vertelt verder over de judasboom, die ‘bloeit op z’n kale hout’. Eerst verschijnen er op de stam bloemetjes en daarna ontwikkelt de judasboom heel mooi blad. En natuurlijk kunnen de  oude platanen en kastanjes niet onvermeld blijven, en de enorme Canadese populier die naast de Japanse sierkersen dankzij z’n formaat de blikvanger van de Voorwerf is. ‘Al is die wel wat broos en verliest vaak takken als het hard waait.’

Meerwaarde voor fauna
Sinds de indexatie van 2019 heeft Hanneke nog een aantal bomen bijgeplant. Bij de keuze voor welke soort speelt de sierwaarde natuurlijk een rol, maar verreweg het belangrijkste vindt ze dat de boom bijdraagt aan de biodiversiteit. ‘We doen eigenlijk niks zonder dat het zinnig is voor insecten en vogels. Hier hebben we de ruimte om bomen neer te zetten die echt van meerwaarde zijn. Zoals de kersenbomen die we onlangs hebben geplant. Mensen kunnen niet bij de vruchten komen dus dat is allemaal voor de vogels. Zo werken we constant aan het verbeteren van de biodiversiteit op het terrein. Er is inmiddels al dagelijks een specht te horen en ik hoop dat we dankzij onze inspanningen ooit nog een uil naar het Marineterrein weten te lokken.’